دين ( Religion )

من در سایت قدیمی‌ام مجموعه ای داشتم در مورد ادیان، اساطیر و نمادها که با پاک شدن سایت، اونم از دست رفت. حالا یکی از خواننده‌های قدیمی بخشی از اونها رو برام فرستاد که دارم به همون شکل و متن بازنشرشون می کنم.

مطمئنا تعریف دین به همان پیچیدگی تعریف خداست. این کلمه از عبارت Religere لاتین مشتق شده که در اصل به معنای اجرای وجدانی وظیفه و تفکر عمیق است. البته عده ای نیز آن را مشتق از Religare می دانند که به معنای پیوند پایدار و همبستگی است.

افراد زیادی تلاش کرده اند تعاریفی از دین ارائه بدهند. مثلا تی یل ( وفات 1902 ) می گفت[1] :

” دین وضعیتی روحی یا حالتی ناب و حرمت آمیز است که آن را خشیت ( piety ) میخوانیم. ”

یا برادلی ( وفات 1924 ) معتقد بود که دین کوششی است از طرف انسان برای بازنمایاندن حقیقتی مطلق ( و خیر ) در تمامی وجود هستی-اش. دیگران هم به نوبه خود در ارائه تعاریفی از دین تلاش کرده اند که گاه رنگ و بوی ادیان تعمیم اعتقادات دینی خاص به تمام ادیان را به خود میگیرد. ( مثل این تعریف از جیمز مارتینو ( وفات 1900 ) که دین را بطور خاص با یکتا پرستی و ابدی بودن خداوند یکسان میگیرد ). واضح است که تمامی این تعاریف اشکالاتی دارند. برای مثال در دین های شمنی بیشتر از آنکه شاهد خشیت باشیم، شاهد رابطه ای سودجویانه در عبادت خدا هستیم و یا دین کنفسیوس اصولا دینی زمینی است که اعتقادی به وجود خدا ندارد.

پس با توجه به اینکه در ادیان موجود در جهان اختلافات عمده ای به چشم میخورد، ارائه یک تعریف کامل ، جامع و مانع از دین شاید ممکن نباشد. لذا معمولا محققان برای تعریف دین تلاش میکنند بصورت استقرایی و با مطالعه ویژگی های ادیان موجود ، به مفهومی از دین نزدیک شوند. پس در ابتدا به چهار ویژگی مشترک بین ادیان ( از دیدگاه تاریخی ) اشاره میکنیم. [2]

باور های دینی مدعی ارائه برداشت صحیحی از تجربه مستقیمی درباره ساختار غائی عالم، مرکز تمرکز نیروی محرک جهان هستند که به شیوه ای فوق طبیعی ادراک شده اند. و شخص مومن کیفیتی مقدس برای این مفاهیم، قائل میشود. و رفتارهای ویژه ای را در برابر آن ها انجام میدهد.

هر دینی حاوی نوعی از شعائر دینی است. ادیان تلاش می کنند از طریق انجام این شعائر، پرستش، تضرع و یا حتی تاثیر گذاری خود بر طبیعت را آشکار کنند. مانند نمازهای بارانی که مسلمانان میخوانند، قابل ذکر است که به خاطر وجود همین جنبه از شعائر، تمایز گذاری میان دین و جادو و کشیدن خط مرز دقیق آن، دچار مشکل میشود.

در طول تاریخ تمامی ادیان تلاش کرده اند تا با ایجاد سازمان های متمرکز دینی، عضویت در جامعه مومنین را سازمانمند نمایند و بر اختلاف سرپوش گذاشته، جلوی بدعت ها را بگیرند.

تمامی ادیان حاوی انواعی از اخلاق هستند که به گفته ماکس وبر ( جامعه شناس دین ) در یک فرآیند دو طرفه از عقاید صوری دین و وضعیت اجتماعی جامعه ای که دین در آن وجود دارد شکل می گیرند.

که از از طریق آن ها شاید بتوان دین را متشکل از مجموعه ای از اعتقادات، اعمال و احساسات جمعی و فردی تعریف نمود که حول مفهوم حقیقت غایی سامان یافته است.

پانوشت ها.

[1] –

William Alston, “Religion”, The Encyclopedia of Philosophy (Macmillan, 1967), vol 7, p.140

[2] – چهار ویژگی از مقاله N.Birnbaum در بخش دین از فرهنگ علوم اجتماعی، انتشارات مازیار، تهران 1376 نقل شده است.

  • SA

    درود….

    جالب بود ….

    شدم گمراه و سرگردان , میان این همه ادیان…
    میان این تعصب ها , میان جنگ مذهب ها !
    یکی افکار زرتشتی , یکی افکار بودایی…
    یکی پیغمبرش مانی , یکی دینش مسلمانی…
    یکی در فکر تورات است , یکی هم هست نصرانی !
    هزاران دین و مذهب هست , در این دنیای انسانی …
    خدا یکی …. ولی … اما …. هزاران فکر روحانی ….
    رها کردیم خالق را گرفتاران ادیانیم !
    تعصب چیست در مذهب ؟!
    مگر نه این که انسانیم !
    اگر روح خدا در ماست …
    خدا گر مفرد و تنهاست ….
    ستیزه پس برای چیست ؟!
    برای خود پرستی هاست…

    • احسان

      از کفر و از اسلام برون صحرائیست / ما را به میان آن فضا سودائیست
      عارف چو بدان رسید سر را بنهد / نه کفر و نه اسلام و نه آنجا جائیست
      مولوی

  • جدا از بحث محتوا من این سبک نوشتاری رو به شخصه دوست ندارم.
    به نظرم من هر موضوعی هرچقدر هم پیچیده باشه باید با کلامی بیان بشه که برای همه روشن باشه. (مثل بقیه پست های بلاگ)
    پیشنهاد من اینه که پس از گذشت این مدت اگر قصد بازنشر این محتوا رو دارید یه تغییری در لحن متن ایجاد کنید.

  • “تمامی ادیان حاوی انواعی از اخلاق هستند که به گفته ماکس وبر…”
    تمامی ادیان حاوی انواعی احکام هستند نه اخلاق.
    اخلاق چیزیه که فطرت تمام انسان ها بهش گرایش داره. همه انسان ها به ذاته میدونند که دروغ بده. ادیان احکام رو تعیین میکنند که غالبا این احکام مبتنی بر اخلاق هستند.

    • درود
      اگر این باور که تشخیص «خوب و بد» به معنای کلی، از زیر سلطه‌ی دین‌ها بیرون بیاد، خیلی از مسائل واقعا ساده‌تر و مدرن‌تر حل میشن (:
      یکی از مشکل‌های اصلی که دین‌باور‌ها و خداباورها دارن، اخلاقه؛ که حتی یک ناباور هم می‌ترسه در نبود دین، به اصطلاح فساد (از هر نوعی) رونق پیدا کنه (:

  • 0_o

  • دوست جادی

    (بی ربط به موضوع)
    چرا جادی آیپد نخواهد خرید! =))
    http://web.archive.org/web/20101126164806/http://narenji.ir/tablet-pc—-narenji-sections-55/79-tablet/1771-say-no-to-ipad
    جادی نظرت راجع به اینایی که میگن برجستگی دوربین از یک طرف معلومه
    و از اون طرف معلوم نیست چیه؟ خیلی دوست دارم بدونم
    اینقدر اصرار می کنند به این موضوع که کم کم خودمم داره باورم میشه :|

    • همون کامنت قبلیه :D

      ویرایش میکنم منظورم از دوربین، دوربین آیفون 6 هست یادم رفت بنویسم

    • فرزاد

      اینا هم دینشون اپله وپیغمبرشون استیو جابز .هرکی کوچکترین انتقادی بکنه کافره و باید دارش بزنن :/

      • همون دوست جادی :|

        واقعا
        باید به جادی پیشنهاد کنیم درباره این فرقه و دین هم مطالبی جمع آوری کنه
        واقعا آدمایی که به این دین روی می آورند دچار بیماری پارادوکس میشن :|

  • سایت قدیمیت؟ کدوم سایت؟