بازی نهنگ آبی دقیقا از اینجا اومده و دقیقا این شکلیه

اینجا اینترنت است. جایی که توش یکسری خریدار هستن و یکسری فروشنده. خریدارها اینجا می چرخن، سایت ها رو می خونن، از تنهایی در میان، حس عضویت در گروه پیدا می کنن و وقتشون می گذره. فروشنده ها هم می نویسن، عکس می ذارن، لینک می دن و هر کاری دیگه که باعث بشه بخشی از وقت خریدارها به اونها اختصاص پیدا کنه.

یک روز یک روزنامه نگار مهمل روس مطلبی می نویسه که یکسری خودکشی رو به هم و به یک پدیده ناشناخته به اسم نهنگ آبی مرتبط می کنه. منظور اصلی نویسنده اینه که چند تا از این خودکشی ها مربوط به آدم هایی بوده که عضو یک شبکه اجتماعی بودن و بعد که توجه خوبی جلب می شه همه دنیا شروع می کنن به نوشتن در مورد خطر بزرگی که بچه ها رو تهدید می کنه. چرا؟ چون خطر فروشش خوبه. آدم ها از اینکه از چیزی بترسن خوششون میاد و بهتر از اون اینه که شروع کنن به گفتن اینکه «وای تو رو خدا مواظب باشین» و در نقش قهرمان بقیه رو از چیزهای دیگه بترسونن. پدیده ای که قرن ها برامون آشنا است.

واقعیت چیه؟ گزارش های مستقل چیزی در مورد بازی نمی دونن و نمی گن. خودکشی ها به هم ارتباط معنا داری ندارن و کل جریان نهنگ آبی زاده هیجانی است که روزنامه ها و رسانه ها دوست داشتن سوارش بشن و مخاطب جذب کنن. توی کشوری مثل ایران عزیز هم که دیگه ماجرا نور علی نور است. کارشناس میاد توی تلویزیون و توضیح می ده که این چقدر مهمه و باید در موردش دونست و چه خطر بزرگی است و یک گروه هستن که این بازی رو می کنن و … و این خطرناکترین حرفی است که یک رسانه رسمی می تونه بزنه!

وقتی شما بچه ای دارین که بهش می گین «یک گروه خاص هستن که یه چیزی می دونن که فقط خودشون می دونن چیه»، این بچه حاضره هر کاری بکنه که جزو اون گروه باشه. تعلق گروهی اولین قدم های نوجون است در تعریف هویت مستقلش. برای همینه که پسر بچه ها کلاه های عجیب می ذارن، سیبیل می ذارن، پیرسینگ می کنن، جور متفاوتی حرف می زنن، نشان و سمبل به کیف و لباسشون می چسبونن و …

از خیلی نوجوون ها اگر بپرسین «ایکس ممنوع است. آیا تو در مورد ایکس اطلاعات داری؟» جوابش بله است. دفعه بعد که دیدین چطوری با هیجان در مورد مواد مخدر و انواعش حرف می زنن یا می گن طبقه بندی های پورن رو بلدن یا خودشون خیلی خلافن، به این فکر کنین که اگر به یک نوجوون بگین «بازی نهنگ آبی هست که توش آدم ها که عضو گروه خاصی شدن به خودشون صدمه می زنن» اصلا نباید تعجب کنین اگر بگه «خودم بلدم، خودم عضوم». و نتیجه اش توی همه دنیا بوده: بچه هایی که با چاقو رو دستشون خط می ندازن و عکسش رو می ذارن تو شبکه های اجتماعی و می گن «مرحله ۱۴ رو انجام دادم» و یکهو بین دوستاشون اعتبار «خفن بودن» رو پیدا می کنن.

واقعیت اینه که هیچ چیزی به اسم بازی نهنگ آبی وجود نداشته. حداقل تا وقتی که رسانه ها شروع نکردن بگین چنین چیزی هست. بعد از اینکه تبلیغ شد که یک گروه مخفی هست که خیلی خفنه، خیلی ها گروه مخفی رو نه فقط می شناختن که حتی عضو بودن و شروع کردن به عضو گرفتن های بعدی. اگر تلویزیون انحصاری ایران واقعا نگران نوجوون ها است بهتره به این فکر کنه که اگر هیچ موزیک اعتراضی ای نباشه، اگر گنگ های نوجوون ها تحمل نشن، اگر پلیس به مدل مانتو گیر بده و … و به جاش کارشناس از گروه های مخفی مخصوص خودکشی حرف بزنه، مقصر خودکشی های بعدی کسی نیست به جز کارشناس مربوطه و مسوولین تصمیم گیرنده ماجرا. بازی نهنگ آبی دقیقا از توی اینترنتی اومده که توش رسانه ها سعی می کنن هیجان انگیزترین چیزی که می تونن بسازن رو بفروشن و در ایران، شکلش دقیقا شبیه یک رسانه انحصاری است که بعد از خفه کردن صدای همه، نگران می شه که چرا هنوز مردم دوستش ندارن و به جوون ها توضیح می ده که «یکسری آدم خفن دارن خودکشی می کنن ها» و بعد خبر خودکشی آدم ها رو با آب و تاب گردن بقیه می ندازه.

  • H.shafiee

    جادی عزیز
    به نکته ای که سالها از اون رنج میبرم اشاره کردی ممنونم برای زاویه دید درست نسبت به این گرداب ها

    یادمه سال ها پیش برنامه ای بود با نام شوک با هزینه کلان برنامه تولید میکرد و یکی از برنامه ها در خصوص چت در یاهو مسنجر بود که اکثر افرادی که چت میکنن به این مشکلات و اتفاق ها دچار شدن

    و این منو رو هنوز از درون به آشوب میکشه که چرا موج هایی به وجود میاریم که پوچ و تو خالی هستن.در صورتی که با یک برنامه ریزی منسجم میشه با کمترین هزینه اول

    طریقه مصرف رو آموزش داد
    سپس تولید و توسعه برای رسیدن به پیشرفت واقعی نه توهمی از پیشرفت

    به امید روزی که همه در مسیر درست قدم برداریم

  • یه مقاله در مورد اینکه تو مغز ملت چی می‌شه که به همچین تئوری‌هایی رو می‌آرن:

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18832647

  • Amin Ab

    شما این مورد رو در نظر نگرفتید:
    عدم وجود الگوهای تربیتی مناسب در جامعه، برای اینکه خانواده ها طوری تربیت بشن و تربیت بکنن که نسبت به چنین جریان‌های پوچش واکنش درست نشون بدن.

    یک نوجوان وقتی وارد چنین گردابی میشه، اینکه فکر میکنه با کشتن خودش یا آسیب رسوندن به خودش باعث میشه آدم مهم یا خفنی بین دوستانی از جنس خودش میشه این قطعا ناشی از ضعف ساختار فکری و تربیتی اون فرد و به طبع اون خانواده اش هست.
    اینکه الگوی درست ندیم به مردم تا تشخیص بدن خفن بودن و مهم بودن یعنی چی، نتیجه اش میشه همین هرج و مرجی که در جامعه ای مثل ایران هست. فرد بجای اینکه فرض کنه مثلا شاگرد اول کلاسش بشه تا خفن باشه، میره تیغ میندازه رو دستش تا خفن باشه. بجای اینکه فرض کنه آداب معاشرت بلد باشه تا خفن نشون بده میره خودزنی و عربده کشی میکنه تا خودش رو خفن نشون بده.
    نه آقای جادی، موافق نیستم که نوجوان ها و انسان های سالم دلشون میخواد مهم باشن حتی به قیمت انجام کارهای احمقانه. یک انسان سالم قطعا الگوها و ارزش های مناسبی برای شکل اونها شدن داره.
    این سخنی که شما میگید، در جامعه ی ناسالم و در خانواده های ناسالم از نظر روحی روانی اتفاق میفته. نه در بین افرادی که درست فکر میکنند. یا دست کم اشتباه فکر نمیکنند.
    اینکه نوجوان ها برن دنبال انواع مواد مخدر بگردن و طبقه بندی پورن رو بلد باشن، این نشونه ی ضعف سیستم تربیتی و فکری اونهاست، نه نشونه ی سلامت و نرمال بودن جامعه. اینکه بگیم چون خیلی ها اینجوری هستن پس نرمال هم همینه، این اشتباهه.
    برای داشتن یک سیستم درست، باید تلاش کرد و ATP سوزوند! اما برای خراب شدنش نیازی به انرژی گذاشتن نیست. خودش خود به خود خراب میشه. اینکه خیلیها خراب هستن، دلیل نمیشه که طبیعی باشه.

  • ناشناس

    If it’s one thing I hate more than prophecy, it’s self-fulfilling prophecy.
    ―Bill Maher, Religulous

  • hossein

    خیلی با این مطلبت موافق نیستم چون داری میگی رسانه مردم رو بهتر از خودشون میشناسه و باید تصمیم بگیره یه چیزایی رو بهشون نگه چون که مردم ظرفیت شنیدنش رو ندارن و روشون تاثیر میزاره!
    من کاملا با این تفکر مخالفم، به نظر من خوب یا بد، درست یا غلط اطلاع رسانی باید انجام بشه و اونی که بخواد مطلع بشه از این ماجرا از راه های دیگه بالاخره مطلع میشه پس شاید باید بگیم که بهتر بود نوع اطلاع رسانی دقیق تر و کارشناسی شده تر می‌بود نه اینکه کلا این مساله مطرح نمیشد به این خاطر که تاثیر بدی روی مردم میزاره!
    این مقالت شبیه طرز تفکر آقایون توی فیلتر و تحریف کردن اخبار میمونه

    • jadijadi

      نه اصلا. می گم اگر رسانه هست بهتره دروغ نگه یا اگر چنین چیزی رو گفت و واقعا کسی خودکشی کرد، مسوول باشه. مشکل اینه که رسانه های مستقل حق ندارن حرف بزنن و فقط یک رسانه رسمی هست که چنین چرندی رو تبلیغ می کنه

      2017-10-23 8:49 GMT+03:30 Disqus notifications@disqus.net:

  • mmjafari

    از این نظر کسی بررسی نکرده بود.. تحلیلات جالبن

  • پدرام

    مرسی از این پستت و از اون رادیو و ویدئو کستهات. امروز یک چیزی می خوندم که دیدم قبلا از طریق پادکست رادیو گیک راجب شنیدم گفتم بیام ازت تشکر کنم. اینم لینک اون چیزی که می خوندم http://www.bbc.com/persian/magazine-41025779

  • ن

    اینکه حالا یه لغتی (مهمل) یاد گرفتی دلیل نمیشه هی ازش استفاده کنی اونم تو جای اشتباه و غلط که اصلا معنی نمیده :))))
    روزنامه نگار مهمل آخه :|

  • hosein

    میدونی جادی من اولین بار توی کنفرانس نرم افزار ازد دیدمت. جزو اون اندک ادم های گیگ دوست داشتنی بودی که تظاهربه چیزی که نبود نمیکرد. البته منظورم این نیست که الان تظاهر میکنی. منظورم اینکه اظهار نظر هایی میکنی که در اغلب موارد فاجعست. مخصوصا از این اظهار نظرات یهویی خیلی وسط ویدئو کست هات داری و من رو به نقطه ای در افکارم در مورد خودت رساندی که بنظرم رسیدم ادم یا نچسب و خوش فکرباید باشه یا جذاب و عجیب از نوع بدش. فکر نکنم کسی مخالف ازادی کلام ، حقوق زنان ویا موافق جنگ و سانسور باشه اما تو اینهارو بشدت بد با افکار بشدت مغشوش و زاویه دار و مالامال از نفرت و بیزاری از ایران و ایرانی بیان میکنی. من اینو میفهمم که این وبلاگ توست و کیبرد ازاد جاییه که میخوای افکارت بدوت رتوش باشه اما این حق و نداری که بدون هیچ فکری نسبت به ایجاد اافکار بد نسبت به خودت در ذهن کسانی که دوستت دارن این حرفارو بزنی .ما همو نمیشناسیم. اما من دوست دارم. یکم رعایت کن.

    • Hadi Haddad

      میشه برامون توضیح بدی آدمی که از ایران و ایرانی بیزاره، و امکان رفتن رو به راحتی داره، چرا ایران مونده؟

  • ممنون جادی جان، رفرنس هاش رو هم ضمیمه میکردی خیلی خوب میشد.

  • motahareh naghizadeh

    سلام.
    ببینید من در کل با جهت گیری کلی شما در مورد تاثیر فاجعه رسانه ملی و انحصاری ما موافقم.
    اما دو نکته,یک این که شما در پاراگراف آخر می گید که این بازی وجود نداشته,بعد می گید که کسایی که عضو این گروه مخفی بودند.
    لااقل برای من این تناقض ایجاد شد که چطور می شه قبل از شلوغ کاری رسانه ها این بازی وجود نداشته باشه ولی اعضایی داشته باشه.
    دوم این که من یه تینیجرم و خیلی از اظهار نظراتون رو در مورد نسبت هایی که به تینیجر ها دادید قبول ندارم.
    این امکان وجود نداره که من استثنا باشم.
    پس این حکم کلی شما در مورد تینیجر ها غلطه.
    واقعا من و اکثر همسان هایی که در اطرافم وجود دارند ذره ای به خفن بودن از این طریق اهمیتی نمی دیم.
    وقتی ها داشتیم در این مورد صحبت می کردیم,به این نتیجه رسیدیم که اگه خواستیم خودمون رو بکشیم چه راهی هیجان انگیز تر از این می تونه وجود داشته باشه؟
    یعنی این رو پذیرفتیم که آدمی که می خواد خودش رو از یه راه هیجان انگیز به کشتن بده این بازی رو انتخاب می کنه.
    چون همه می دونند که ته این بازی قطعا مرگه.
    با این شناخت وارد بازی می شند.
    باید بیشتر از این نیت غلط “خفن بودن”
    به این پرداخت که چرا یه نوجوون تصمیم می گیره که خودش رو بکشه؟
    واقعا چرا؟
    و جواب این سوال هیچ جوره ربطی به خفن بودن نداره.

  • دوستدار

    بهتره که شما مثل این رسانه های ما نباشین و اگه پستی میزارین حتما با منبع صحبت کنید و از عمومیت دادن به مسایل خود داری کنید.

  • یه شناس

    جادی شانس تو بوده اون کارشناس
    من تو خود شبکه خبر یه کارشناس نسبتا مسنی هم دیدم که همین حرفای تو رو میزد
    میگفت که احمقانه است اگه فک کنیم یکی به خاطر یه اپلیکیشن موبایل خودشو میکشه
    هیچکس اونقدر بی عقل نیست
    اینا فقط جو های رسانه ایه

  • Milad Zangeneh

    راستش باور کردن همچین مطلبی از نظر من عاقلانه نیست چه برسه به انجام دادنش! بنظر من اینکه یک بازی روی گوشی باعث میشه یک نفر خودکشی کنه یک توهم یا دروغ رسانه‌ای هست. مثل این می‌مونه که من یک وب‌سایت خبری داشته باشم و چندتا ویدئو خودکشی نامرتبط پیدا کنم و بذارم توی سایتم و بگم ببینید یک بازی اومده به اسم «کرگدن سرخ» که توی ۷۲ مرحله باعث میشه طرف خودکشی کنه. خب مشخصه چند نفر همین خبرو کپی/پیست می‌کنن و اینطور یک بازی جدید که وجود خارجی نداره به اسم «کرگدن سرخ» متولد میشه.