نکاتی فراواقعی در مورد فیلم من مادر هستم

فیلم رو دیشب دیدم. در یک سینمای پر پر که آدم‌ها دم باجه داشتن بلیت‌های سانس‌های بعدی رو رزرو می کردن. این چند نکته الزاما واقعگرایانه نیستن، نقد حرفه‌ای هم نیستن. فکرهای من هستن بعد از دیدن فیلم. من ذهن شاد و مثبتی ددارم. در ضمن بولت لیست زیر ممکنه نکات حساسی از فیلم رو لو بده – به قول خارجی‌ها اسپویلر الرت!. اگر می خواین خوندن رو ادامه بدین سریع می رم سر اصل مطلب.

  • کارگردانی فریدون جیرانی بده. نماهای دوربین به نظر من که مسخره است و گرفتن کلی نما از پشت گیلاس و دور بطری و با کادر پنجره جلوی ماشین و از لای اشیای روی میز و زوم کردن توی حدقه چشم و اینها به نظرم بیشتر مناسب انگار دوربین رو تازه دادی دست یک نفر و هیجان داره هنر نمایی کنه باهاش. در بسیاری از فیلم‌های خوبی که من این چند وقت دیدم تقریبا هیچ نمای عجیب غریب اینطوری نبود و اصولا فیلم برداری و کارگردانی چیزی نبود که مستقل از داستان و روایت احساس بشه.
  • داستان و طرحش ضعیف بودن. گذاشتن کلی عنصر عجیب توی یک داستان (سقط جنین ناموفق، تجاوز، بارداری با اولین سکس، دو تا خانواده از هم پاشیده، دوست دختر یک مرد که الان همسر دوستشه، دوست مرد که عاشق دخترش می شه، خودکشی، اعدام، پسر گیتارنواز که استخدام شده پیانو بزنه، مستی – توی فیلم های ایران -، زن فلانی که بعد از فلان سال از فرانسه اومده و این یکی می ره دنبالش تو فرودگاه، وکیل فاسد که می شه وکیل درخواست اعدام یکی دیگه، دار زدن، قتل، …) و در آوردن یک داستان هنر نیست. هنر اینه که در یک رابطه انسانی ساده و مرسوم پیچیدگی‌ها رو نشون بدیم.
  • عده ای به این فیلم می گن مبتذل و می گن باید جمع بشه. چشم‌هاشون رو باز کنین و جامعه ای که در سه دهه اخیر ساختن رو نگاه کنن و اینهمه اداره عریض و طویل سانسور رو.
  • عده‌ای فکر میکنن دیدن این فیلم مبارزه است. مبتذل‌ترین مبارزه اینه که من امن و امان برم در یک جای قشنگ یک بعد از ظهر تفریحی رو بگذرونم و حس کنم مبارزه کردم به نفع یک مجری تلویزیون که یک برنامه کمی قابل قبول رو تبدیل کرد به یک برنامه مهمل و کسی که حقوقش از کوبیدن نامنصفانه یکسری آدم شریف در می یاد.
  • عده‌ای می‌گن خودشون سر و صدا راه انداختن که فیلم فروش بره. اگر اینطور باشه نشونه بسیار خوبیه چون می‌گه خودشون می‌دونن که اگر فیملی مشهور بشه به مخالفت با ارزش‌هایی که پلیس در جامعه اجبار می کنه یا اگر طرفداران دو آ‌تیشه سیستم سیاسی حاکم به چیزی حمله کنن، اکثریت جامعه از اون موضوع استقبال می کنن. در پله دوم اگر این آدم‌ها (که مهره‌های فرهنگی ساخته همین سیستم هستن) برای رسیدن به پول از آگاهی به «اقبال اکثریت جامعه به ارزش‌های متضاد با ارزش‌های تبلیغی / پلیسی» استفاده کنن کلا فضا به سمتی حرکت می کنن که احتمالا خودشون دلشون نمی خواد ولی خب پول ظاهرا مهمتره. راستش این نظریه از نظر من خیلی دور از ذهنه چون واقعا به خاطر بالا رفتن فروش یک فیلم اینها حاضرن اعتراف به چنین آگاهی‌ای در سمت خودشون و چنین تضادی در جامعه بکنن؟ اونهم در حالی که تبلیغاتشون برای دیدن فیلم مهملی که طرفدار خودشونه هیچ تاثیر خاصی نداره و آخرش باید بلیت مجانی توزیع کنن شاید کسی بره ببینه اونو.
  • با خنده میتونیم بگیم فیلم در طرفداری از سقط جنینه. کل مشکلات برای این درست شده که سقط جنینی غیرقانونی و در نتیجه در شرایط نامناسب انجام و منجر به ناباروری شده. قابل تذکره که سقط جنین در شرایط درست هیچ خطری برای مادر نداره و اگر اینکار انجام شده بود الان هیچ کدوم از این انتقام‌های توی فیلم جریان نمی‌داشت. این از نکات جالب فیلمه به نظرم.
  • به شلکی بی سابقه، این فیلم بهتون نشون می ده که چقدر سیستم قضایی بدون هیات منصفه ناکارآمده. یک نفر توی این سیستم می تونه با استناد صرف به حقوق و نشون دادن اینکه دختری با عموش راحت بوده، تجاوز عمو به اون رو خواست دختر جا بزنه و بدون قضاوت افکار عمومی و هیات منصفه، کل نظریات دفاع از خود یا جنون آنی و تجاوز رو علیرغم اینکه دختر رفته توی اتاق، بعد عمو پشتش رفته تو و دختر عمو رو توی تخت به قتل رسونده متنفی بدونه. جالبی جریان اینه که کل سینما که نشستن و دارن نگاه می کنن با کمی فاصله زمانی از دادگاه همون هیات منصفه ای هستن که نظرشون حتی دیده نمی شه تا دختر به دار کشیده بشه. چند تا فیلم توی ایران می تونین نشون بدین که توش قاضی رایی بده که از نظر بسیاری تماشاچی ها درست نباشه؟
  • اعدام هم خیلی واقعی نشون داده شده: آدمکشی ای رسمی در یک صحنه تلخ، بی فایده برای جامعه و بی فایده برای انتقام گیرنده. مستقل از نمایش ناکارآمد بودن اعدام، دار زدن دختر نه التیامی است برای درد زن و نه از جرمی پیش گیری می کنه و بدون شک یک اشتباه غیرقابل جبرانه. به نظرم هیچ فیلمی در جمهوری اسلامی نبوده که اینطور برهنه اعدام رو ناکارآمد نشون بده. قابل توجه است که اعدام در اکثر کشورهای جهان حذف شده یا در حال حذف شدن است چون دیدن که اشتباهه و بر خلاف تبلغی که دائما سعی می کنن توی کله آدم هایی که مستقل در این مورد چیز نخوندن بکنن، تاثیری توی بهبود جامعه نداره
  • فیلم پر است از مشروب. اونم مشروب خوب در زندگی‌های طبیعی. این هم جدیده. کارگردان با اصرار مارک شراب‌ها رو نشون می‌داد و استفاده شون رو توی زندگی عادی. قبلا مشروب اگر هم دیده می شد در زندگی یکسری جوون منحرف در پارتی بود در حالی که الان آدم‌هایی می خوردن که طبیعی می رفتن خونه و با شام یک مشروبی هم می زدن (:

در کل به نظرم فیلمی بود قابل توجه به خاطر مسایل حاشیه ای اش ولی به خاطر کارگردانی بسیار بد و داستان مغشوش و همینطور شخصیت زشت کارگردان به کسی توصیه نمی کنم فیلم رو ببینه. اگر دنبال دیدن فیلم قابل قبول روی پرده های سینما هستین، پیشنهاد من هنوز آینه های روبرو است.


کامنت خوبی از مسعود زمانی داشتم که اینجا نقلش میکنم:

منم دیشب فیلم رو دیدم… جسارتاً منم چند تا نکته به نظرم میرسه:
یک – در اینکه فریدون جیرانی آدم موج سواری هست هیچ شکی نداشتم، و این فیلم همه شک‌های من رو برطرف کرد.

دو – فیلم ملغمه ای بود از هزاران نما و دیالوگ دزدی از انبوهی از فیلمهای خارجی و داخلی…

سه – پیام فیلم خیلی مسخره بود، عین فیلمهای آموزشی دهه شصت و هفتاد بود که مثلاً نشون میداد هرکی ویدیو داره حتماً آدم کثیفیه، و یا هرکسی ماهواره نگاه میکنه مطمئناً یه عذابی چیزی میاد سراغش…

چهار – جزئیات رفتاری آدمهای مست و یا شهوتران و یا مشکل دار به مسخره ترین و گل درشت ترین حالت ممکن نشان داده شده… هنوزم تنها پارامترهای رفتاری مستها برای کارگردانهای ایرانی تلوتلو خوردن و شل حرف زدنه…

پنج – جمله اول فیلم از آناکارنینا، بوضوح نشون داد که کارگردان میخواد خودش و فیلمش رو خیلی تحویل بگیره و تیریپ “شاهد اعظم” ورش داشته… بنظرم اگه یه جمله از کتاب جنایت مکافات انتخاب میکرد خیلی بهتر بود… هرچند که خیلی از حرفها و داستان فیلم از نمایش “ملاقات با بانوی سالخورده” گرته برداری شده بود

شش – تو یه صحنه ای که پسره که خاطرخواه دختره بود میاد تو خونه (بعد از قضیه دادگاه) و میگه من دخترتون رو دوست دارم با شلیک خنده تماشاچی ها تو سینما مواجه شد… یعنی خاک بر سر کارگردانی که فراز احساسی فیلمش از سوی اکثریت مخاطبان عامش به سخره گرفته میشه… البته از این خنده ها تو فیلم کم نبود که خداییش نمیدونم چقدر به خاطر درپیت بودن داستان بود و چقدرش هم سطح فرهنگی مخاطبانش

هفت – جیرانی یکاری رو خوب بلده، اونم نشون دادن ساختار روان پریش آدمهای مشکل دار هست… تنها جاهایی از فیلم که یه نموره قابل تحمل بود همین صحنه ها بود… نظیر جلسه مشاوره، یا اون صحنه ای که باران کوثری بعد از قتل سعید به مادرش گفت، سی دی خودمو پیدا نمیکنم… یا کنش های هیستریک فرهاد اصلانی به همسرش در خانه بعد از دادگاه

هشت – اینهمه کوبیدم فیلمو اینم بگم: فیلم دو صحنه قوی هم داشت… سکانسی که بعد از دادگاه نهایی “سیمین” با گرفتن حکم قصاص از توی دادگاه بیرون میاد و به سمت درب خروجی دادگاه و نور! میره و در آخرین لحظه مسیرش رو به سمت مستراح کج میکنه و حالش بهم میخوره… ریتم و نورپردازی و فیلمبرداری عالی بود در این صحنه…. و البته سکانس اعدام و بازی فرهاد اصلانی خیلی خوب بود… من فکر کنم هرکس که یه نخود هم به مکانیزم اعدام باور داشته باشه، تو این صحنه حالش بهم میخورد از این کار

نه – در مجموع فیلم ضعیف، کارگردانی ضعیف، فیلمبرداری (جو استفاده از استدی کم گرفته بودتشون) داغون، موسیقی تعطیل (بهترین استفاده موسیقیایی همون استفاده از ترانه Don’t Cry گروه Guns N’Roses بود که زنگ موبایل پسرک گیتاریست پیانیست هم بود)، بازیهای فیلم متوسط (باران کوثری همه فیلمهاشو یکج.ر بازی میکنه، فقط فرهاد اصلانی خوب بود)، فیلمنامه هم پر از سوراخ سنبه… دیدن فیلم رو اصلاً پیشنهاد نمیکنم.

ده – کل قضیه شلوغ بازیهای پیرامون فیلم بنظر بیشتر یجور Show Off برای جلب مخاطب به یکی از کارهای بسیار ضعیف یک کارگردان خودی است… فیلم نه سرگرم کننده بود و نه حداقل برای من خروجی قابل اعتنایی داشت.

ببخشید که طولانی شد

  • O.o

    فرق نمیکنه فیلم طرفداری از نظام باشه یا علیهش!! فیلمی که داستان و کارگردانیش مزخرف باشه اصلا ارزش دیدن نداره! من حتی جدایی نادر از سیمین رو هم به عنوان یه فیلم قوی قبول نداشتم چه برسه به این! نهایت انتظار من از سینمای ایران همون کلاه قرمزیه!!!
    دوم این که اکثر اوقات اینجور فیلم ها تاریک ترین فضای جانعه رو نشون میدن. معمولا این جور فضاها بیشر محدود به شهرایی مثل تهران میشه. سوال اینه چند درصد از جامعه ای که شما این جوری نقد میکنی واقعا به این درد مبتلا هستن؟ واقعا نباید دید کلی تری داشت؟! این حرفم محدود به این فیلم یا فقط فیلم های ایرانی نیست. حتی خیلی از فیلم های هالیوود هم همین مشکل رو دارن!
    کلا این فیلم هر چی مخالفت نظام علیهش بیشتر بشه جوایزی که میبره پررنگ تره! ولی این جوایز این موضوع رو که داستان وبقیه عوامل فیلم مزخرفه رو درست نمیکنه!

  • محمد

    من که ندیدم ولی فکر کنم همون تیکه طرفداری از سقط جنینش کافی باشه تا این فیلم به مذاق یه عده که بهشون دستور رسیده تولید مثل کنن خوش نیاد…

  • با این توصیفی که شما از فیلم گفتی، من بیشتر راغب شدم برم ببینم فیلم رو! در خصوص کامنت اول (آقا یا خانم O.o) هم نظرم مثبته! دقیقاً همونطور که این آمریکایی‌ها فکر می‌کنن کل دنیا یعنی آمریکا، تو سینمای ایران هم در اکثر مواقع، ایران یعنی تهران یا شاید تهران یعنی ایران!!! منم که همیشه یک غیر آمریکایی و غیر تهرانی بودم و از این موضوع دل خوشی ندارم! بهرحال همینه که هست! کار من نوعی هم نیست که بخوام عوض‌ش کنم! :))

  • امید

    من هم با اعدام های علنی و گسترده اونم با طناب :) مخالفم ولی میشه بگی مثلا سزای کسی که یکی دیگه رو کشته چیه؟
    شاید تو کشورهای پولدارتر بشه اونارو تا ابد از جامعه دور کرد ولی آیا تو کشوری مثل ایران یه صرفست
    آیا با هزینه اون کار مفیدتری نمیشه انجام داد؟
    نمیدونم شاید من اشتباه میکنم ولی میشه بگی اعدام چه بدی داره

    • جادی

      امید: کلا مجازات در قرون وسطی این شکلی بود که طرف رو با زجر و غیره می کشتن تا «عبرت» بشه. کلی هم نظریه جامعه شناسی پشتشه که این چه ربطی به پادشاه داره و در اصل با اینکار حکومت پادشاه بر مردم است که حفظ می شه. قرن ها که گذشته و انسان جلو اومده هی این مجازات های مبتنی بر شکنجه و از بین بردن و جدا کردن تضعیف شده. از نظر آماری هم نشون داده می شه که داشتن مجازات اعدام هیچ تاثیری روی کم شدن جرایم نذاشته. همینطور مجازات های مبتنی بر شکنجه آدم ها مثل شلاق و قطع عضو و ..

      قدم به قدم کشورها دارن پیش می رن. مثلا اول رسیدن به اینکه اگر هم قراره دولت آدم بکشه، حداقل اینکار رو راحت و بدون درد انجام بده (مثلا با تزریق خواب آور قوی) و بعد هم کلا حذفش کنه و به سمت حبس ابد ببره و همینجا هم سلول ها رو از حالت سیاه چال به یک خونه تبدیل کنه و بعد هم حبس ابد رو کمتر کنه و راه حل ها رو ترمیمی کنه.

      بحث مفصلی است و خوشبختانه اینترنت پر از منابع. سرچ کن براشون اگر برات جالبه. اگر با یک قاتل سریالی طرفیم که بیخودی آدم میکشه به عنوان یک بیمار بستری اش می کنیم. اگر کسی به دلیل آدم کشته دنبال اون دلیل می گردیم و سعی می کنیم از جامعه حذفش کنیم (از نابرابری شدید تا عدم امکان تحرک عمودی تا ناکارآمدی سیستم پلیس و قضایی و …).

      توی جامعه ابتدایی ما تبلیغ می شه که کشتن آدم ها تسکین یکسری است و کم کردن جرم. واقعیت اینه که اینطور نیست و این فیلم هم این دو تا رو در مورد اعدام نشون می ده (به نظرم بدون اینکه هدف آگاهانه اش باشه).

  • منم دیشب فیلم رو دیدم… جسارتاً منم چند تا نکته به نظرم میرسه:
    یک – در اینکه فریدون جیرانی آدم موج سواری هست هیچ شکی نداشتم، و این فیلم همه شک‌های من رو برطرف کرد.

    دو – فیلم ملغمه ای بود از هزاران نما و دیالوگ دزدی از انبوهی از فیلمهای خارجی و داخلی…

    سه – پیام فیلم خیلی مسخره بود، عین فیلمهای آموزشی دهه شصت و هفتاد بود که مثلاً نشون میداد هرکی ویدیو داره حتماً آدم کثیفیه، و یا هرکسی ماهواره نگاه میکنه مطمئناً یه عذابی چیزی میاد سراغش…

    چهار – جزئیات رفتاری آدمهای مست و یا شهوتران و یا مشکل دار به مسخره ترین و گل درشت ترین حالت ممکن نشان داده شده… هنوزم تنها پارامترهای رفتاری مستها برای کارگردانهای ایرانی تلوتلو خوردن و شل حرف زدنه…

    پنج – جمله اول فیلم از آناکارنینا، بوضوح نشون داد که کارگردان میخواد خودش و فیلمش رو خیلی تحویل بگیره و تیریپ “شاهد اعظم” ورش داشته… بنظرم اگه یه جمله از کتاب جنایت مکافات انتخاب میکرد خیلی بهتر بود… هرچند که خیلی از حرفها و داستان فیلم از نمایش “ملاقات با بانوی سالخورده” گرته برداری شده بود

    شش – تو یه صحنه ای که پسره که خاطرخواه دختره بود میاد تو خونه (بعد از قضیه دادگاه) و میگه من دخترتون رو دوست دارم با شلیک خنده تماشاچی ها تو سینما مواجه شد… یعنی خاک بر سر کارگردانی که فراز احساسی فیلمش از سوی اکثریت مخاطبان عامش به سخره گرفته میشه… البته از این خنده ها تو فیلم کم نبود که خداییش نمیدونم چقدر به خاطر درپیت بودن داستان بود و چقدرش هم سطح فرهنگی مخاطبانش

    هفت – جیرانی یکاری رو خوب بلده، اونم نشون دادن ساختار روان پریش آدمهای مشکل دار هست… تنها جاهایی از فیلم که یه نموره قابل تحمل بود همین صحنه ها بود… نظیر جلسه مشاوره، یا اون صحنه ای که باران کوثری بعد از قتل سعید به مادرش گفت، سی دی خودمو پیدا نمیکنم… یا کنش های هیستریک فرهاد اصلانی به همسرش در خانه بعد از دادگاه

    هشت – اینهمه کوبیدم فیلمو اینم بگم: فیلم دو صحنه قوی هم داشت… سکانسی که بعد از دادگاه نهایی “سیمین” با گرفتن حکم قصاص از توی دادگاه بیرون میاد و به سمت درب خروجی دادگاه و نور! میره و در آخرین لحظه مسیرش رو به سمت مستراح کج میکنه و حالش بهم میخوره… ریتم و نورپردازی و فیلمبرداری عالی بود در این صحنه…. و البته سکانس اعدام و بازی فرهاد اصلانی خیلی خوب بود… من فکر کنم هرکس که یه نخود هم به مکانیزم اعدام باور داشته باشه، تو این صحنه حالش بهم میخورد از این کار

    نه – در مجموع فیلم ضعیف، کارگردانی ضعیف، فیلمبرداری (جو استفاده از استدی کم گرفته بودتشون) داغون، موسیقی تعطیل (بهترین استفاده موسیقیایی همون استفاده از ترانه Don’t Cry گروه Guns N’Roses بود که زنگ موبایل پسرک گیتاریست پیانیست هم بود)، بازیهای فیلم متوسط (باران کوثری همه فیلمهاشو یکج.ر بازی میکنه، فقط فرهاد اصلانی خوب بود)، فیلمنامه هم پر از سوراخ سنبه… دیدن فیلم رو اصلاً پیشنهاد نمیکنم.

    ده – کل قضیه شلوغ بازیهای پیرامون فیلم بنظر بیشتر یجور Show Off برای جلب مخاطب به یکی از کارهای بسیار ضعیف یک کارگردان خودی است… فیلم نه سرگرم کننده بود و نه حداقل برای من خروجی قابل اعتنایی داشت.

    ببخشید که طولانی شد

    • جادی

      بسیار هم عالی بود و افتخار می کنم که چنین کامنت خوبی دارم. منم یک نکته رو یادم رفت. به جز صحنه اعدام اطرافیان من غرق فیلم نشدن و در آخر فیلم هم در سالن چند صد نفره سی چهل نفر شروع کردن دست زدن که با عدم همراهی بقیه بیخیال شدن (:

      • خیلی محبت داری… فقط دو تا نکته دیگه:

        اول اینکه بازم گلی به گوشه جمال وکلای عزیز که رد این میونه اونا نیومدند وسط تا اعتراض صنفی بکنند به نحوه ارائه چهره شغلیشون توی فیلم (یاد هم بکنیم از شوکران و اعتراض پرستاران در اون زمان و نمیدونم مرد هزار چهره و دهها نمونه دیگه)

        دوم احیاناً شما دیشب تو سینما فلسطین سانس 7-9 این فیلمو ندیدید؟ چون این اتفاق (دست زدن تعدادی و همراهی نکردن مردم) دقیقاً تو همون سینما هم افتاد!!!

        • جادی

          مسعود: نه. من توی پردیس ملت دیدم. در مورد وکلا هم نکته جالبیه (: راست می گی. چیزی که برای من بامزه بود این خانمه بود که کلا پونصد هزار تومن داد دست وکیل با یک فاز «بیا پولت رو بدم بری»! کدوم وکیلی پونصد تومن می گیره آخه؟ (: اونم پرونده قتل (((:

  • کاوه

    سلام، خیلی نقد خوبی بود و کامل درمورد فیلم اما میخوام من هم انتقادی از انتقادتون بکنم.
    این مسئله وقتی نقد دوم _نوشته آقای زمانی_ رو خوندم بیشتر به نظرم اومد و اون اینکه پیشنهاد به ندیدن فیلم زیاد جالب نیست! بنظرم برای منی که حتی فیلم رو هم ندیدم حتی خوندن نقدش زیاد کاربردی نخواهد بود، چون باید من هم باید خوانش خودم رو از فیلم بگیرم در ابتدا و بعد با سوراخ سنبه هاش آشنا بشم!
    بنظرم بهتره فیلم دیده بشه حتی در عین بدی خیلی زیادش، بعد مخاطبین در بحث وارد بشن.

  • Pingback: چهار نکته حاصل‌ از فیلم‌های مرتبط با سقط جنین که در مغز ما نیاز به اصلاح دارن | کیبرد آزاد()